ΠΕΡΙΕΡΓΑ

Οπτικές ψευδαισθήσεις: οι ενδιαφέρουσες απάτες!

optical-deception-813730_960_720

Οφθαλμαπάτες. Οι απάτες και οι ψευδαισθήσεις της όρασης και του μυαλού. Είναι το σημείο που η γνωστή σε όλους μας πρόταση: «το είδα με τα μάτια μου» είναι κενού περιεχομένου. Θελήσαμε με αυτό το άρθρο, να ασχοληθούμε λίγο εκτενέστερα και να ξεκινήσουμε από την πολύ αρχή ώστε να καταλήξουμε στα σύγχρονα μας δεδομένα.

Καταρχάς ας χωρίσουμε σε τρεις κατηγορίες τις οφθαλμαπάτες, όπως τις έχουν κατατάξει οι ειδικοί:

  1. οι φυσιολογικές οφθαλμαπάτες, που δημιουργούνται από την υπεδιέγερση των οπτικών νευρώνων είτε από το φως, είτε από εναλασσόμενα μοτίβα, είτε από επαναλαμβανόμενα «κινητικά» σχέδια. rotsnakesstrong6bL
  2. κυριολεκτικές ψευδαισθήσεις, που είναι η δημιουργία παραπλανητικών εικόνων από ένα κολάζ άλλων εικόνων.illusion_03
  3. και οι γνωσιακές ψευδαισθήσεις οι οποίες προκύπτουν από την αλληλεπίδραση του γνωστού μας κόσμου με το ασυνείδητο. Χωρίζονται σε 4 κατηγορίες: α) διφορούμενες ψευδαισθήσεις, β) στρεβλωμένες αυταπάτες, γ) παράδοξες και δ) φανταστικές.

 

 

 

1426428499

Επίχαρμος

Η ιστορία των οπτικών ψευδαισθήσεων ξεκινάει από πολύ παλιά και χωρίς να μας ξαφνιάζει ιδιαίτερα, οι πρώτες έρευνες και αναφορές έρχονται από τα αρχαία ελληνικά χρόνια. Πρώτος ο Έλληνας φιλόσοφος Επίμαρχος τον 5ο αιώνα προσπάθησε να εξηγήσει αυτό το φαινόμενο, συνέχισε ο Πρωταγόρας ισχυριζόμενος ότι το περιβάλλον είναι αυτό που ευθύνεται και όχι οι αισθήσεις μας και τέλος ο Αριστοτέλης θεώρησε ότι οι πέντε αισθήσεις μας μπορούν εύκολα να ξεγελασθούν.

Χωρίς αμφιβολία οι οπτικές ψευδαισθήσεις είχαν απασχολήσει και άλλους ερευνητές έως τον 19ο αιώνα. Παρόλα αυτά εκείνον τον αιώνα υπήρξε μια πιο έντονη και ενδελεχή έρευνα με κύριους πρωταγωνιστές τους Johannes Mueller,  J.J. Oppel και  Hermann Ebbinghaus οι οποίοι έγραψαν πολλά άρθρα και βιβλία εξηγώντας το πως μοτίβα και σχήματα μπορούν να μπερδέψουν την όραση και το μυαλό. Στο παρακάτω διάσημο σχέδιο του Ebbinghaus ή αλλίως «Titchener circles», καλείται ο αναγνώστης να βρει ποιός κίτρινος κύκλος είναι μεγαλύτερος ενώ στην ουσία είναι ίδιοι.

650px-Mond-vergleich.svg

Κατά τον εικοστό αιώνα η τεχνολογία είχε προχωρήσει τόσο ώστε να δωθεί μια πειστική ερμηνεία για τον τρόπο αντίληψης των οφθαλμαπατών από τους David Hubel και Torsten Wiesel, οι οποίοι για την έρευνα τους κέρδισαν το βραβείο Νόμπελ το 1981. Το 1915 ο W.E. Hill δημιούργησε το περίφημο σκίτσο που όλοι γνωρίζουμε πολύ καλά, το οποίο δείχνει μια νεαρή ή μια ηλικιωμένη γυναίκα, εξαρτάται από ποια οπτική γωνία θα το δεις.

cartoon

Το 1960, οι οπτικές οφθαλμαπάτες πέρασαν στα χέρια των καλλιτεχνών κάτι που είχε ως αποτέλεσμα την γέννηση ενός νέου καλλιτεχνικού κινήματος, του optical art ή αλλιώς πιο γνωστό ως Op art. Ο Victor Vasarely θεωρείται ο πατέρας αυτού του κινήματος και κάποια από τα έργα του, όπως η Zebra (1938), ακόμα μελετώνται από ερευνητές.

Ο όρος optical art χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φόρα στο περιοδικό Time το 1964, αν και έργα που ανήκουν σε αυτό το κίνημα είχαν δημιουργηθεί πολύ νωρίτερα. Πρόκειται για μια κινητική τέχνη που βασίζεται στις οπτικές ψευδαισθήσεις μέσω γεωμετρικών σχημάτων, χρωμάτων, μοτίβων και τρισδιάστατων εικόνων. Κύρια εκφραστής της οπ αρτ ήταν η Bridget Riley που θεωρείται ως η σημαντικότερη εκπρόσωπος της, με το πιο γνωστό έργο της «Movement in squares».

 

movement-in-squares

«Movement in squares» Bridget Riley

Πολλοί και σημαντικοί καλλιτέχνες έδωσαν δείγματα καλλιτεχνικής γραφής στην οπ αρτ με τους κυριότερους από αυτούς τον Σαλβαντόρ Νταλί,

optical_illusions_12

τον M.C. Escher,

LW389-MC-Escher-Relativity-19531

τον Giuseppe Arcimboldo, και άλλους.

Arcimboldo,_Giuseppe_~_Autumn,_1573,_oil_on_canvas,_Musée_du_Louvre,_Paris

Σύγχρονοι εκφραστές της op art θεωρούνται οι Jonty Hurwitz:

4-Jonty-Hurwitz

Sandro del Prete:

4c

Damien Gilley:

fortress_1_680-thumb-600x423-92324

Leandro Erlich:

photo_17861_0-1-thumb-468x598-92355

Tang Yau Hoong:

f4be967a6cb6e3d69dbf7ef7b8aaec75

Julian Beever:

beever3

Και πολλοί άλλοι που πραγματικά μας ξαφνιάζουν με τις παραμορφώσεις τους.

Πηγές: buzzle, exploringopticalillousions, wikipedia, bbc, opticalspy


 

Έρευνα – οργάνωση υλικού: Eduart Tsiko

Επιμέλεια κειμένου: Ελευθερία Βοναπάρτη

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s